Tiết 3,4: TRONG LÒNG MẸ
(Trích Những ngày thơ ấu)- Nguyên Hồng-

I. Giới thiệu chung:
1. Tác giả:
-Nguyên Hồng (1918-1982) tên khai
sinh là Nguyễn Nguyên Hồng, quê ở
thành phố Nam Định.
- Trước cách mạng ông sống chủ
yếu ở thành phố cảng Hải Phòng,
trong một xóm lao động nghèo.
- Nguyên Hồng hướng ngòi bút
đến những người lao động
nghèo đặc biệt là phụ nữ và trẻ
em.

? Nêu đôi nét sơ lược về
Nguyên Hồng?
- Tuổi thơ cơ cưc,cay
đắng -> đầy bản lĩnh sống
- Được mệnh danh là “
nhà văn của những người
cùng khổ” ,
“ nhà văn của phụ nữ và
trẻ em”
- Sáng tác được nhiều
thể loại nhưng thành công
nhất là văn xuôi.
- Văn Nguyên Hồng
chân thực, dạt dào cảm xúc
và thấm đượm tình thương

2. Tác phẩm:

2. Tác phẩm:
-

Thể loại: Hồi kí
Xuất xứ: trích chương IV tập
hồi ký Những ngày thơ ấu
(1938)

? Thể loại chính của văn
bản là gì?
? Cho biết xuất xứ của tác
phẩm?

1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.

“Những ngày thơ ấu” có thể coi là một tác phẩm
xuất sắc. Đây là tập hồi kí về tuổi thơ ghi lại
những rung động cực điểm của một linh hồn trẻ
dại
(Thạch Lam)
Chương 1: Tiếng kèn
Chương 2: Chúa xót thương chúng con
Chương 3: Trụy lạc
Chương 4: Trong lòng mẹ
Chương 5: Đêm Nô-En
Chương 6: Trong đêm đông
Chương 7: Đồng xu cái
Chương 8: Sa ngã
Chương 9: Một bước ngắn

II. Đọc –hiểu văn bản:
1. Đọc và tìm hiểu nghĩa từ khó:

Bé Hồng là kết quả của cuộc hôn nhân miễn
cưỡng, chú lớn lên trong không khí giả dối, lạnh
lẽo của gia đình không hạnh phúc. Khi cha mất,
người mẹ sau khi đã chôn vùi tuổi xuân bên
người chồng nghiện ngập đã bỏ đi tha hương
cầu thực. Hồng phải sống trong sự ghẻ lạnh, cay
nghiệt của họ hàng, đặc biệt của người cô độc ác
luôn reo rắc vào đầu cậu những điều xấu xa về
mẹ. Bằng tình yêu thương bé Hồng vẫn luôn tin
mẹ đúng, và thương nhớ mẹ. Cuối cùng mẹ
cũng trở về, Hồng được mẹ âu yếm, vỗ về.

Chia làm 2 phần.

- Phần 1 (Từ đầu đến ''và mày cũng
còn phải có họ, có hàng, người ta
hỏi đến chứ ?): Cuộc đối thoại giữa
người cô cay độc và chú bé Hồng ;
ý nghĩ, cảm xúc của chú về người
mẹ bất hạnh.
- Phần 2 (Còn lại): Cuộc gặp lại bất
ngờ với mẹ và cảm giác vui sướng
cực điểm của chú bé Hồng.

II. Đọc –hiểu văn bản:
1. Đọc và tìm hiểu nghĩa từ khó:
2. Tìm hiểu văn bản:
2.1. Bố cục:

2 phần

2.2 Phương thức biểu đạt: tự sự,
miêu tả, biểu cảm
2.3. Chủ đề: Ngợi ca tình mẫu tử
2.4. Phân tích:

a. Hoàn cảnh sống của bé Hồng:
- 12 tuổi cha mất vì nghiện ngập, mẹ do nghèo
túng phải đi tha hương cầu thực
- Gia sản tiêu tán
- Sống với họ hàng bên nội
-> Cô độc, đau khổ luôn khát khao tình yêu
thương.
=> Tội nghiệp, đáng thương.

b. Cuộc đối thoại giữa người cô và Hồng:
Người cô
- Cười hỏi rất kịch: Mày có
muốn vào Thanh Hóa chơi với
mẹ mày không?
- Giọng vẫn ngọt: Sao lại không
vào?...

Chú bé Hồng
- Toan trả lời có nhưng nhận ra ý
nghĩa cay độc, giả dối của cô,
cười đáp: Không!
- Im lặng, cúi đầu, khóe mắt cay
cay

- Vỗ vai, cười nói: mày dại
quá...vào thăm em bé chứ.

- Nước mắt ròng ròng, cười dài
trong tiếng khóc: Sao cô biết
mợ con có con?

- Vẫn tươi cười kể chuyện

- Cổ nghẹn ứ khóc không ra
tiếng

- Đổi giọng, vỗ vai, giọng nghiêm
nghị, tỏ vẻ ngậm ngùi
- Im lặng

b. Cuộc đối thoại giữa người cô và Hồng:
Người cô
=> Tâm địa độc ác, lạnh
lùng, giả dối, thâm hiểm

Chú bé Hồng
=> Đau đớn, phẫn uất,
thương mẹ, căm tức những cổ
tục phong kiến

=> Tố cáo xã hội thực dân nửa phong kiến, làm
khô héo cả tình máu mủ ruột thịt.

c. Cuộc gặp gỡ giữa bé Hồng và mẹ:
* Hoàn cảnh:
- Gặp gỡ trên đường đi học
về

* Cảm xúc của Hồng:

* Cảm xúc của Hồng:
- Thoáng thấy bóng mẹ: chạy đuổi theo, bối rối gọi, sợ
nhầm lẫn chúng bạn cười.
Trèo lên xe, ríu cả chân, òa lên khóc nức nở.
-Sà vào lòng mẹ.
-

- Thấy những cảm giác ấm áp mơn man khắp da thịt
=> khao khát được gặp mẹ, giải tỏa tâm lí, cảm
xúc vỡ òa. Và niềm hạnh phúc vô bờ.

* Hình ảnh người mẹ trong mắt Hồng
- Gương mặt tươi sáng.
- Không còm cõi, xơ xác như
cô nói.
- Khuôn miệng xinh xắn
- Hơi thở thơm tho lạ thường
- Mẹ vuốt ve: thấy êm dịu vô
cùng...

Cảm nhận
bằng nhiều
giác quan,
bằng khao
khát và tình
yêu

- Chính mẹ làm Hồng không mảy may suy nghĩ đến lời
của người cô nữa.
=> Tình mẫu tử thiêng liêng, bất diệt.

3. Tổng kết:
a. Nghệ thuật:
- Tạo dựng được mạch truyện, mạch cảm xúc
trong đoạn trích tự nhiên, chân thực
- Kết hợp lời văn kể chuyện với miêu tả, biểu
cảm tạo nên những rung động trong lòng tác giả.
- Khắc hoạ hình tượng nhân vật bé Hồng với lời
nói, hành động, tâm trạng sinh động, chân thật.
b. Ý nghĩa
Tình mẫu tử là mạch nguồn tình cảm không
bao giờ vơi trong tâm hồn con người.

4. LUYỆN TẬP
Nêu ý kiến của em về nhận định: “Nguyên
Hồng là nhà văn của phụ nữ và trẻ em”?

Vận dụng

Bài tập vận dụng

Ghi lại cảm xúc của em khi học xong văn bản Trong lòng
mẹ.

III. HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
1. HỌC BÀI:
- Học tác giả, tác phẩm, nội dung phần phân tích,
nghệ thuật, ý nghĩa.
2. SOẠN BÀI: Tính thống nhất về chủ đề của
văn bản
- Đọc và trả lời các câu hỏi trong sgk
- Làm phần luyện tập